Insulina

Budowa chemiczna. Insulina jest dwułańcuchowym peptydem zbudowanym z 51 aminokwasów, o m.cz. ok. 6000. Oba łańcuchy peptydowe w cząsteczce insuliny są zespolone dwoma wiązaniami dwusiarczkowy- mi, a trzeci mostek dwusiarczkowy znajduje się w obrębie łańcucha pep- tydowego A (wzór 13.2). Istnieją tylko nieznaczne różnice strukturalne w budowie między cząsteczką insuliny wytwarzanej w komórkach p wysp trzustki człowieka a cząsteczką insuliny wytwarzaną przez trzustkę zwierząt i dotyczą one aminokwasów 8 i 10 łańcucha A oraz aminokwasu krańcowego 30 w łańcuchu B. Fakt ten umożliwia zastosowanie insuliny wyekstrahowanej z trzustki świni, owcy lub wołu do celów terapeutycznych. Jednak insuliny zwierzęce wykazują właściwości antygenowe u ludzi. Wytwarzające się przeciwciała mogą wiązać nawet do 100 jednostek insuliny, która wówczas traci swoje właściwości hormonalne. Pojawia się oporność na insulinę, z którą zawsze kojarzy się niebezpieczeństwo nieprzewidzianego uwolnienia pewnej porcji związanej insuliny i wstrząsu hipoglikemicznego na tłe niewrażliwości na insulinę.

Wydzielanie i metabolizm. Insulina jest przechowywana w ziarnistoś- ciach komórek w postaci kompleksu proinsuliny z jonami cynkowymi. Trzustka człowieka uwalnia dziennie ok. 2 mg, tj. 50 j.m. insuliny do krwi, a przeciętna zawartość insuliny we krwi na czczo wynosi 25 mikrojed- nostek/ml (oznaczona metodą radioimmunologiczną). Biologiczny okres półtrwania insuliny we krwi jest krótszy niż 10 min. Hormon ulega szyb- kieriiu rozkładowi przez proteazy osocza i tkanek. Fizjologicznym bodźcem do wydzielania insuliny z trzustki jest hiperglikemia.

Mechanizm działania. Insulina jest jedyną fizjologiczną substancją o silnym działaniu hipoglikemicznym. Mechanizm działania insuliny polega na zwiększeniu przepuszczalności błony komórkowej. Zwiększenie dopływu glukozy do wnętrza komórek aktywuje syntezę glikogenu oraz przemiany w cyklu kwasów trójkarboksylowych, a w lipocytach aktywuje biosyntezę tłuszczów i hamuje lipolizę. Stabilizujące działanie insuliny na uwalnianie glukozy przez miąższ wątroby również przyczynia się do efektu hipogiikemicznego insuliny. Insulina pobudza syntezę pep- tydów i białek w wątrobie i mięśniach, aktywuje wiele enzymów wewnątrzkomórkowych, np. heksokinazę, jednak te efekty wydają się być wtórne w stosunku do zasadniczego błonowego mechanizmu, aktywującego transport czynny glukozy oraz aminokwasów i niektórych elektrolitów do wnętrza komórki.

Leave a Reply