Kortykoterapia

Kortykoterapią określa się leczenie glikokortykosteroidami podawanymi najczęściej doustnie. Stosując kortykoterapię można osiągnąć efekt przeciwzapalny, przeciwuczuleniowy lub immunosupresyjny. Wskazania i przeciwwskazania do kortykoterapii przedstawiono w tab. 13.1.

Glikokortykosteroidy działają przeciwzapalnie jedynie po zastosowaniu wystarczająco dużych dawek, takich aby stężenie hormonu we krwi przekraczało jego maksymalne stężenie spotykane w warunkach fizjologicznych. Wówczas glikokortykosteroidy zapobiegają zmianom zwyrodnieniowym w fibroblastach, komórkach tucznych i innych komórkach biorących udział w odczynie zapalnym. Leki hamują późne odczyny wytwórcze w drugiej fazie zapalenia. Mechanizm farmakologicznego działania glikokortykosteroidów jest wielokierunkowy. Istotna wydaje się stabilizacja błon lizosomalnych, które mają tendencję do rozpadu w ko-mórkach tkanek zmienionych zapalnie. W ten sposób glikokortykosteroidy chronią komórkę przed „zalewem” cytotoksycznych enzymów lizosomalnych z fosfolipazą A2 i proteazami na czele (ryc. 13.5). Zostaje zahamowane tworzenie się kinin, a pośrednio również prostaglandyn. W czasie kortykoterapii obserwuje się niewielkie zwiększenie zawartości granuiocytów obojętnochłonnych we krwi obwodowej, jednak te granulocyty mają zmniejszoną zdolność do fagocytozy. Glikokortyko-steroidy upośledzają również tworzenie immunoglobulin przez limfocyty, zonu, który działa dopiero po przekształceniu w wątrobie w hydrokorty- zon i hydrokortyzonu – stosuje się syntetyczne związki, które są pochodnymi odwodornionego hydrokortyzonu o podstawowym układzie A1,4-pregnandienu (tab. 13.2). Zasadniczym syntetycznym glikokortyko- steroidem jest prednizolon (Encortolon). Wprowadzenie dalszych rodników alkilowych, grupy hydroksylowej lub atomu fluoru do cząsteczki prednizolonu nasila bardzo znacznie właściwości przeciwzapalne tak uzyskanych glikokortykosteroidów. Fluorowe pochodne prednizolonu mają nie tylko spotęgowane działanie przeciwzapalne kortyzolu, ale jednocześnie mają znacznie mniejsze niepożądane działania ,,mineralokorty- kosteroidowe” oraz działania metaboliczne. Na przykład deksametazon w równoważnej dawce przeciwzapalnej działa 5-krotnie słabiej na zatrzymywanie chlorku sodowego w organizmie niż kortyzol.

Leave a Reply