„RTĘCIOWE” LEKI MOCZOPĘDNE

Rtęć metaliczna oraz jej tlenki i sole były od dawna stosowane w leczeniu kiły. Działanie moczopędne związków rtęci jest jednym z niepożądanych efektów tej terapii, co stanowiło podstawę do zastosowania organicznych połączeń rtęci jako leków moczopędnych. Ich znaczenie jest obecnie znikome wobec wprowadzenia do lecznictwa bardziej niezawodnych i mniej toksycznych leków moczopędnych. Mechanizm działania „rtęciowych” leków moczopędnych stał się punktem wyjścia do celo- wanej syntezy nowych, silnie działających leków, np. kwasu etakryno- wego.

W nerkach z cząsteczki leku uwalnia się jon rtęciowy, który wiąże się silnie z grupami sulfhydrylowymi białek enzymatycznych. Miąższ nerki jest szczególnie bogaty w enzymy zawierające cysteinę i dlatego związki rtęci gromadzą się w kanalikach nerkowych w stężeniu 100-krotnie większym niż w surowicy. Mechanizm działania związków rtęci polega właśnie na hamowaniu enzymów zawierających grupy sulfhydrylowe. W nerkach unieczynnieniu ulegają mitochondrialne enzymy cyklu kwasów trójkarboksylowych, umiejscowione w kanalikach, co wtórnie prowadzi do upośledzenia czynności ATPazy komórkowej, głównie kanalików bliższych. Upośledzone zostaje wchłanianie zwrotne jonów sodowych i chlorkowych, a zatem i wody. W pętli nefronu i w kanalikach dalszych część jonów sodowych z moczu pierwotnego ulega wymianie na jony potasowe i wodorowe. Tak więc ostatecznie duże stężenie jonów chlorkowych w moczu jest równoważone nie tylko przez jony potasowe, ale i jony wodorowe. Niestety, jak wszystkie związki rtęci, są to leki toksyczne. Ich przedawkowanie, zwłaszcza na tle istniejącej niewydolności nerek, prowadzi do zatrucia, które przejawia się jako zespół mocznicowy, wywołany uszkodzeniem kanalików nerkowych przez jony rtęciowe. Mogą powstać również zaburzenia rytmu serca. Zarówno cysteina, jak i dimer- kaprol (BAL) zapobiegają zaburzeniom rytmu serca, jednak dimerkaprol w przeciwieństwie do cysteiny znosi również moczopędne działanie leków.

Leave a Reply